การดูแลระบบคลีท: ทำความสะอาดและปรับตั้ง SPD, SPD-SL, Look และ Time

ล็อกเข้าแล้วมันส์ แต่ถ้าล็อกไม่หลุดล่ะก็แย่แน่

ถ้าคุณเคยมีประสบการณ์หยุดที่ไฟแดงแล้วปลดคลีทไม่ทันจนล้มลงแบบสโลว์โมชั่น คุณย่อมรู้ดีว่าการดูแลรักษาระบบบันไดคลิปเลสสำคัญแค่ไหน

เปรียบเทียบระบบคลีทที่นิยมใช้

ระบบ	แบรนด์	เหมาะกับ	พื้นที่สัมผัส
SPD-SL	Shimano	จักรยานเสือหมอบ	มาก
Look Kéo	Look	จักรยานเสือหมอบ	มาก
SPD	Shimano	เสือภูเขา/ปั่นในเมือง	น้อย
Time XPRESSO	Time	จักรยานเสือหมอบ	ปานกลาง
Speedplay	Wahoo	จักรยานเสือหมอบ	สองด้าน

การดูแลคลีท (Cleat)

ตรวจสอบการสึกหรอ

คลีทเป็นชิ้นส่วนสิ้นเปลือง มันจะสึกหรอทุกครั้งที่ล็อกเข้า-ปลดออก

ระบบ	สัญญาณการสึกหรอ	อายุการใช้งาน (โดยประมาณ)
SPD-SL	ชั้นสีที่ด้านล่างของคลีทสึกหายไป	3,000-5,000 กม.
Look Kéo	ขอบคลีทสึกจนล็อกไม่แน่นเหมือนเดิม	3,000-5,000 กม.
SPD	ผิวโลหะสัมผัสของคลีทสึกหรอ	5,000-10,000 กม.

ทำความสะอาดคลีท

ใช้แปรงสีฟันเก่าทำความสะอาดโคลนและเศษดินในร่องคลีทเดือนละครั้ง
ควรทำความสะอาดให้ทั่วถึงเป็นพิเศษหลังปั่นตากฝน
ตรวจสอบว่าสกรูยึดไม่หลวม

การดูแลบันได

การปรับความตึงของสปริง

บันไดคลิปเลสส่วนใหญ่จะมีสกรูสำหรับปรับความตึงของสปริง

ความตึง	เหมาะกับ
หลวมกว่า	มือใหม่ (ปลดง่าย), ปั่นเที่ยว
ปานกลาง	การปั่นทั่วไป
แน่นกว่า	แข่งขัน, การยืนโยกอย่างหนัก

หากรู้สึกว่าปลดหลุดง่ายเกินไป (เช่น หลุดตอนยืนโยกออกแรง) ให้หมุนสกรูตามเข็มนาฬิกาเพื่อขันให้แน่นขึ้น หากปลดยาก ให้หมุนทวนเข็มนาฬิกาเพื่อคลายออก

ลูกปืนบันได

ตรวจสอบทุก 5,000 กม. หรือปีละครั้ง
เมื่อหมุนบันไดควรลื่นไม่มีแรงต้าน
หากรู้สึกสากหรือมีเสียงผิดปกติ ต้องถอดออกมาทำความสะอาดและอัดจาระบีใหม่
บันไดบางรุ่น (เช่น Shimano SPD-SL) สามารถถอดซ่อมบำรุงได้ ส่วนบางรุ่นเป็นแบบซีลปิดต้องเปลี่ยนทั้งชุด

เกลียวบันได

ทุกครั้งที่ถอด-ใส่บันได ต้องทาจาระบีหรือสารป้องกันเกลียวติดขัดที่เกลียวเสมอ
ระวังทิศทาง: บันไดขวาเป็นเกลียวปกติ (คลายทวนเข็มนาฬิกา) ส่วนบันไดซ้ายเป็นเกลียวกลับ (คลายตามเข็มนาฬิกา)
แรงบิดในการติดตั้งประมาณ 35-40 Nm

การดูแลรองเท้าคลีท

รายการ	ความถี่
ทำความสะอาดพื้นรองเท้า (บริเวณคลีท)	หลังปั่นทุกครั้ง
ตรวจสอบสกรูคลีท	ทุกเดือน
ตรวจสอบการสึกหรอของพื้นรองเท้า	ทุก 3 เดือน
ทำความสะอาดปุ่มหมุน BOA/แถบตีนตุ๊กแก	ทุกเดือน
ผึ่งให้แห้งตามธรรมชาติ (ห้ามใช้เครื่องอบแห้ง!)	ทุกครั้งที่เปียก

ปัญหาที่พบบ่อย

ปัญหา	สาเหตุ	วิธีแก้ไข
ล็อกเข้าไม่ได้	คลีทสึกหรอหรือตำแหน่งเบี้ยว	เปลี่ยนคลีทใหม่หรือปรับตำแหน่งใหม่
ปลดไม่หลุด	สปริงแน่นเกินไปหรือบันไดเป็นสนิม	ปรับความตึงสปริง, ทำความสะอาดบันได
มีเสียง “คลิก” ขณะปั่น	คลีทหลวม	ขันสกรูคลีทให้แน่น
ข้างใดข้างหนึ่งปลดหลุดง่าย	ความตึงสปริงสองข้างไม่เท่ากัน	ปรับทั้งสองข้างให้ความตึงเท่ากัน
ปวดเข่า	มุมคลีทไม่ถูกต้อง	ปรับมุมคลีทหรือไปทำ Fitting

ความสำคัญของมุมคลีท

มุมของคลีทส่งผลโดยตรงต่อแนวการเคลื่อนไหวของเข่า มุมที่ผิดอาจทำให้เกิดอาการปวดที่ด้านในหรือด้านนอกของเข่า

หากคุณรู้สึกเข่าไม่สบายหลังจากเปลี่ยนคลีท:

ให้กลับไปที่ตำแหน่งคลีทเดิมก่อน (การถ่ายภาพตำแหน่งเดิมไว้ก่อนถอดเป็นนิสัยที่ดี)
หากไม่แน่ใจ ควรไปทำ Fitting โดยผู้เชี่ยวชาญ
คลีทสีเหลือง (Shimano) มีระยะฟรี (float) 6 องศา เหมาะกับผู้ปั่นส่วนใหญ่

การดูแลระบบคลีทให้อยู่ในสภาพดีไม่เพียงช่วยให้การปั่นมีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่านั้น แต่ยังช่วยให้คุณปลดคลีทได้อย่างสง่างามทุกครั้งที่หยุดไฟแดง แทนที่จะแสดงโชว์ล้มแบบสโลว์โมชั่น